1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γραφικών Τεχνών και 2ο Θερινό Εργαστήριο Γραφικών Τεχνών 

1 2 logo1

 

Το 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γραφικών Τεχνών και το 2ο Θερινό Εργαστήριο Γραφικών Τεχνών θα πραγματοποιηθούν από 1 έως 8 Ιουλίου 2018 στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, με συνδιοργανωτές το Μουσείο Τυπογραφίας και Τεχνολογίας Γραφικών Τεχνών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, την Πανελλήνια Ένωση Πτυχιούχων Τεχνολογίας Γραφικών Τεχνών (HELGRAMED) και το Σωματείο Επαγγελματιών Μεταξοτυπών Ελλάδος (Σ.Ε.Μ.Ε), με την υποστήριξη της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

Πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής και Επιστημονικώς Υπεύθυνος του προγράμματος είναι ο Αναπληρωτής Πρύτανη Καθηγητής κ. Ανδρέας Φωτόπουλος και μέλη ο επιστημονικός συνεργάτης του Μουσείου Τυπογραφίας και Τεχνολογίας Γραφικών Τεχνών Δρ. Γεώργιος Βλάχος, ο Επίκουρος Καθηγητής του Τμήματος Εικαστικών Τεχνών & Επιστημών της Τέχνης κ. Χριστόδουλος Γκαλτέμης, ο Επίκουρος Καθηγητής του Τμήματος Φιλολογίας κ. Σταμάτης Μερσινιάς, και ο Πρόεδρος της HELGRAMED Δρ. Μάριος Τσιγώνιας.

 

1ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ

Σκοπός του Συνεδρίου είναι η επίτευξη ακαδημαϊκών και κοινωνικών συγκλίσεων και συνεργασιών στο διεπιστημονικό σημείο συνάντησης Τεχνών, Γραμμάτων, Πολιτισμού, Τεχνολογιών και Επιστημών. Στα γνωστικά αντικείμενα του Συνεδρίου συμπεριλαμβάνονται η Ιστορία, η Τυπογραφία, οι Σύγχρονες Τεχνολογίες Γραφικών Τεχνών, οι Εκτυπώσεις, τα Υλικά των Γραφικών Τεχνών και η Συσκευασία. Το συνέδριο θα διεξαχθεί από την Κυριακή 1 έως και την Τετάρτη 4 Ιουλίου 2018. Απευθύνεται σε Επιστήμονες και Επαγγελματίες των Γραφικών Τεχνών και της Συσκευασίας, Ιστορικούς της Τέχνης και της Τυπογραφίας, Τεχνολόγους Υλικών, Συντηρητές Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης, Βιομηχανικούς Σχεδιαστές, αλλά και σε κάθε άλλον ενδιαφερόμενο για τις γραφικές τέχνες, τις εκτυπώσεις και την τυπογραφία.

 

2ο ΘΕΡΙΝΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ

Το 2ο Θερινό Εργαστήριο Γραφικών Τεχνών θα διεξαχθεί από την Πέμπτη 5 έως και το Σάββατο 7 Ιουλίου 2018. Αποτελεί τη συνέχεια της επιτυχημένης περσινής διοργάνωσης του 1ου Θερινού Εργαστηρίου Γραφικών Τεχνών. Οι θεματικές περιοχές του περιλαμβάνουν τα αντικείμενα της Μεταξοτυπίας, της Χαρακτικής και της Λιθογραφίας-Όφσετ και απευθύνεται σε φοιτητές και πτυχιούχους Καλών και Εφαρμοσμένων Τεχνών, Τεχνολόγους Γραφικών Τεχνών, Γραφίστες και κάθε άλλον ενδιαφερόμενο.

Για το Πρόγραμμα (δήλωση συμμετοχής και άλλες πληροφορίες) του 1ου Πανελληνίου Συνεδρίου Γραφικών Τεχνών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και του 2ου Θερινού Εργαστηρίου Γραφικών Τεχνών μπορείτε να ενημερώνεστε στην ιστοσελίδα του συνεδρίου, www.graphicarts-ioannina2018.gr

 

Περισσότερες Πληροφορίες:

Γεώργιος Βλάχος, gvlachos@teiath.gr
Χριστόδουλος Γκαλτέμης, xristgalt@gmail.com
Σταμάτης Μερσινιάς, smersin@cc.uoi.gr
Μάριος Τσιγώνιας tsigonias@yahoo.gr

 

 




 

Τρίτη, 30 Απριλίου 2013 13:16

Η ιστορία της τυπογραφίας

Ε

δώ και 5.000 χρόνια οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν ξύλινο καλούπι (μήτρα), με το οποίο επαναλάμβαναν το ίδιο σχέδιο ή κείμενο, για να παραχθούν πολλά αντίτυπα. Ο μόνος περιορισμός ήταν ότι δεν είχαν τη δυνατότητα να αλλάξουν το σχέδιο ή το κείμενο, αυτά ήταν σταθερά. Στις πόλεις της Μεσοποταμίας και της Περσίας η μέθοδος αυτή γινόταν με κερί ή με πηλό. Τον 6ο μ.Χ. αιώνα οι Κινέζοι άρχισαν να αποτυπώνουν σε χαρτί σχέδια, με την ίδια μέθοδο. Είναι οι «στάμπες» ή «ξυλογραφίες». Στην Κίνα εμφανίστηκαν και τα πρώτα κινητά στοιχεία γραμμάτων. Στο βιβλίο του Chen Kong (έτος 1056) έχουμε την πρώτη βέβαιη είδηση για τη χρησιμοποίηση κινητών γραμμάτων-στοιχείων στην Κίνα, που αρχικά ήταν από πηλό και αργότερα γίνονταν σε χυτό μόλυβδο και σε χυτό χαλκό.

Στη Δύση ο Johann Gutenberg ήταν αυτός που επινόησε κινητά γράμματα-στοιχεία τυπογραφικά, αρχικά ξύλινα και στη συνέχεια μεταλλικά. ΄Ηταν χρυσοχόος και γνώριζε το χύσιμο των μετάλλων και τη χάραξη στο μέταλλο. Για να εκτυπώσει, έξυπνα χρησιμοποίησε σταφυλοπιεστήριο με τις κατάλληλες προσαρμογές.

Την ίδια εποχή συνέχιζαν απρόσκοπτα το έργο τους και τα εργαστήρια χειρογράφων, από την Τοσκάνη έως την Αλσατία. Π.χ. στο εργαστήριο του Bisticci, στην Τοσκάνη, μαζί με τον μάστορα Vespaziano εργάζονταν μέχρι και 60 επαγγελματίες αντιγραφείς, που έγραφαν πια σε χαρτί και όχι σε περγαμηνή. Ο δούκας του Ουρμπίνου στα 1490 καμάρωνε ότι η βιβλιοθήκη του ήταν ακόμη όμορφη, καθώς δεν είχε επιτρέψει κανένα τυπωμένο βιβλίο να εισέλθει σε αυτήν. Η χειρόγραφη παράδοση ακόμη αντιστεκόταν.
Μέσα σε λίγες δεκαετίες η τυπογραφική τέχνη είχε εισβάλει σε όλη την Ευρώπη, αλλά η τεχνική παρέμενε η ίδια. Μόλις το 1804 η ξύλινη πρέσα αντικαταστάθηκε από μεταλλική και το 1814 η ίδια πρωτοκινήθηκε μηχανικά, με θερμική ενέργεια, αντί της ανθρώπινης δύναμης του ειδικού τεχνίτη, του torcoliere. Τότε η παραγωγή από αντίτυπα 300 την ώρα αυξήθηκε σε 1100 την ώρα και το κόστος μειώθηκε κατά 25% γενικά.

Ο σκωτσέζος William Ged το 1730 είχε εφεύρει το σύστημα για να μεταφέρεται σε γύψινο καλούπι η τυπογραφική σελίδα, ώστε αυτή να αναπαράγεται οποτεδήποτε. Αντέδρασαν οι εργάτες, μήπως και μειωθούν τα εργατικά χέρια, ώστε μόλις το 1829 να τεθεί σε εφαρμογή το καλούπι με πεπιεσμένο χαρτί (flani). Με το περιστροφικό πιεστήριο η παραγωγή αυξήθηκε σε 12.000 αντίτυπα την ώρα. Μετά το 1900 νέα μηχανήματα έφθασαν την παραγωγή σε 80.000 αντίτυπα την ώρα. Στο μεταξύ είχε εμφανιστεί η λινοτυπική (1886) και η μονοτυπική (1889) μέθοδος.

Οι δύο τελευταίες μηχανές εκτόπισαν την λεγόμενη «κάσσα». Στην τελευταία τα γράμματα ήταν τοποθετημένα σε θήκες-κουτάκια και ο στοιχειοθέτης γνώριζε «αυτοματοποιημένα» τη θέση όλων των γραμμάτων ή των συνδυασμών, π.χ. άλφα με ψιλή, άλφα με δασεία κττ. ΄Επαιρνε ένα-ένα στοιχείο και έφτιανε την φόρμα της σελίδας, δένοντάς την με σπάγγο. Αντίθετα, οι νέες μηχανές έχουν ως μοντέλλο τη γραφομηχανή, με πληκτρολόγιο. Τα καλούπια-μήτρες των γραμμάτων είναι ενσωματωμένα στη μηχανή, η οποία διαθέτει φούρνο για το λιώσιμο του μετάλλου.

Το φιλμ και η τεχνολογία του φωτός εισήχθησαν στην τυπογραφία με τη φωτοσύνθεση, το 1936 με το fotosetter, με επόμενα βήματα: το monophoto (1949), το atf (1958), το linofilm (1958) και το Κ28. Σήμερα, η ηλεκτρονική έχει ανοίξει απρόβλεπτους δρόμους για τον πολλαπλασιασμό του γραπτού λόγου.

Το βιβλιόσημο γεννήθηκε στη Γερμανία και ίσως καταγωγή του είναι τα τυπογραφικά σήματα. Ο Κώστας Στάικος, από τους λίγους εμβριθείς γνώστες του ελληνικού παλαιού βιβλίου και της ιστορίας των βιβλιοθηκών, πρόσφατα (2009) μας πρόσφερε κατάλογο των σχετικών ελληνικών τυπογραφικών σημάτων. Ασφαλώς, το σήμα αυτό δεν ετίθετο μόνο στην προμετωπίδα του βιβλίου, αλλά και έξω από το κατάστημα του τυπογράφου (τότε και εκδότη), καθώς στη Δύση (και εν προκειμένω στη Βενετία) δεν υπήρχε ονοματοδότηση και αρίθμηση στις οδούς και η αναγνώριση γινόταν με κάποια χαρακτηριστική απεικόνιση (all'insegna di) στην προθήκη και στην εξωτερική ταμπέλα.

Το παλαιότερο βιβλιόσημο αποδίδεται στον Βαυαρό βιβλιόφιλο ιερέα Hans Igler, στη δεκαετία 1470-80. Από τη Γαλλία δείγμα έχομε μόλις το 1529 και από την Ιταλία το 1548. Όπως κάθε κάτοχος οποιουδήποτε αντικειμένου επιζητεί την διαφύλαξη της κυριότητας, έτσι και όποιος είχε βιβλίο σε χειρόγραφη μορφή ή, αργότερα, σε έντυπη, έγραφε σε εμφανές σημείο το όνομά του. Είναι γνωστές οι κατάρες, που πολλές φορές συνόδευαν τυχόν κλοπή. Είναι πιθανόν τέτοιες εγγραφές να υπήρχαν ήδη στις βιβλιοθήκες της αρχαιότητας. Με την εμφάνιση της τυπογραφίας από το χειρόγραφο Iste liber est...(ακολουθεί το όνομα), χάρη ακριβώς στη δυνατότητα της εκτύπωσης, η δήλωση της ιδιοκτησίας πλέον έγινε έντυπη, πιο καλλιτεχνική και κυρίως εντάχθηκε στη λογική του οικοσήμου. Το βιβλιόσημο, που εκ των πραγμάτων πρέπει να απεικονίζει κάτι σε σχέση με το όνομα του κατόχου του εντύπου, έγινε «ομιλούν», οπτικό-καλλιτεχνικό.

Το μικρό αυτό χαρτάκι επικολλάται συνήθως στην εσωτερική πλευρά του εξωφύλλου του εντύπου. Εκτός από την καθιερωμένη φράση Ex bibliotheca... ή Sum ex libris...το βιβλιόσημο φέρει την αγαπημένη εικόνα που ο κάτοχος επέλεξε, όχι πάντα με τη λογική του θυρεού. Τότε αναπτύχθηκε ανταγωνισμός για το ομορφώτερο έργο, ώστε το βιβλιόσημο πλέον να έχει περάσει στον χώρο της τέχνης.

Λόγω του άμεσου προσφερόμενου εμπορικού κέρδους φημισμένοι καλλιτέχνες, όπως ο Albrecht Durer και ο Lukas Cranach, άδραξαν της ευκαιρίας και μας έχουν δώσει πραγματικά λεπτές δημιουργίες. Στις ημέρες μας τα βιβλιόσημα (παλαιότερα και σύγχρονα) έχουν αυτονομηθεί ως έργα τέχνης και πωλούνται σε δημοπρασίες.

Τρίτη, 30 Απριλίου 2013 00:14

Αρχική σελίδα

Η

Ελλάδα ως το πολυτιμότερον προϊόν της έχει την παιδεία και τα επιτεύγματα του πολιτισμού. Η διάσωση και διαφύλαξη της κληρονομιάς είναι ένα από τα κύρια καθήκοντα του Πανεπιστημίου. Ειδικότερα, οι Ηπειρώτες κατά τους μεταβυζαντινούς αιώνες διέπρεψαν στα γράμματα. Στην πατρίδα τους αναπτύχθηκαν ίσως τα σπουδαιότερα σχολεία. Ηπειρώτες υπήρξαν και οι τρείς πιο δραστήριοι τυπογράφοι των χρόνων της Τουρκοκρατίας, στο κατεξοχήν τότε τυπογραφικό κέντρο της Βενετίας.

Το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων υιοθέτησε και πολλαπλώς βοήθησε την ίδρυση Μουσείου Τυπογραφίας και Τεχνολογίας Γραφικών Τεχνών (ΦΕΚ 268/01.02.2018/τ.Β’) στο χώρο του ως φόρο τιμής προς την Ηπειρωτική παράδοση, αλλά και ως αναπόδραστη ανάγκη να διασωθεί ο τυπογραφικός πλούτος της πατρίδας μας.

Γεώργιος Πλουμίδης
Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
Ιδρυτής του Μουσείου Τυπογραφίας και Τεχνολογίας Γραφικών Τεχνών